DETET E EUROPËS PËRVELOHEN NGA I NXEHTI/ Mesdheu thyen rekordet e temperaturave, shkencëtarët fajësojnë ndryshimet klimatike

Valët e të nxehtit që kanë përfshirë Europën gjatë këtij sezoni nuk kanë kursyer as detet, me Mesdheun që ka regjistruar temperatura të paprecedenta. Të dhënat e reja tregojnë një ngrohje të pazakontë të ujërave detare, duke ngritur shqetësime për pasojat në ekosistemet dhe komunitetet bregdetare.

Gjatë muajit korrik, temperatura mesatare e Detit Mesdhe arriti në 27 gradë Celsius, niveli më i lartë i regjistruar ndonjëherë për këtë periudhë të vitit. Në fillim të gushtit, situata u bë edhe më ekstreme pranë ishullit të Majorkës, ku temperatura e ujit arriti në 33 gradë Celsius.

Sipas një analize të grupit World Weather Attribution (WWA), aktiviteti njerëzor dhe ndryshimet klimatike kanë ndikuar ndjeshëm në rritjen e temperaturave të deteve. Studimi vlerëson se ngrohja globale ka shtuar rreth 2 gradë Celsius në temperaturën e Mesdheut dhe rreth 1.4 gradë Celsius në ujërat e deteve të Europës Perëndimore.

Ekspertët paralajmërojnë se temperaturat e larta të deteve mund të shkaktojnë ndryshime të mëdha në ekosistemet detare, të cilat janë të rëndësishme për ushqimin dhe të ardhurat e komuniteteve që jetojnë pranë brigjeve. Ngrohja e ujërave mund të ndikojë gjithashtu në intensitetin e disa fenomeneve ekstreme atmosferike mbi tokë.

Analiza e WWA thekson se temperaturat rekord të këtij viti në pjesët lindore dhe perëndimore të Mesdheut, në Gjirin e Biskajës dhe përgjatë brigjeve të Gadishullit Iberik do të ishin pothuajse të pamundura pa ndikimin e ngrohjes globale të shkaktuar nga aktiviteti njerëzor.

Edhe në Detin Keltik, mes Britanisë së Madhe dhe Irlandës, temperaturat ekstreme të regjistruara këtë vit do të ishin një fenomen që do të ndodhte vetëm rreth një herë në 100 vjet, nëse ngrohja globale e shkaktuar nga njeriu nuk do të ekzistonte.

Detet më të ngrohta mund të rrisin lagështinë dhe temperaturat gjatë natës në zonat bregdetare. Përveç kësaj, temperaturat e larta të ujërave mund të favorizojnë formimin e stuhive më të fuqishme gjatë muajve të ardhshëm.

Sipas Organizatës Botërore Meteorologjike, emetimet e gazeve serrë, veçanërisht ato që vijnë nga djegia e lëndëve fosile, kanë bërë që temperatura mesatare globale të jetë rreth 1.4 gradë Celsius mbi nivelin e periudhës paraindustriale.

Ngrohja e përgjithshme e planetit po ndikon edhe në sistemet atmosferike me presion të lartë, të cilat lidhen me valët e të nxehtit dhe mund të sjellin temperatura edhe më të larta.

Një tjetër shqetësim lidhet me jetën detare. Rritja e shpejtë e temperaturave të ujit mund të shkaktojë ngordhje masive të disa specieve, përfshirë koralet, dhe të prishë burimet ushqimore të shpendëve dhe gjitarëve detarë, duke krijuar pasoja në të gjithë zinxhirin ushqimor.

John Bruno, ekolog detar në Universitetin e Karolinës së Veriut, ka vënë në dukje se disa specie po zhvendosen drejt zonave më veriore në kërkim të ujërave më të freskëta. Megjithatë, sipas tij, jo të gjitha speciet kanë të njëjtën aftësi për t'u përshtatur me ritmin e ndryshimit të temperaturave.

Të dhënat e WWA tregojnë gjithashtu se rreth 90% e Gjirit të Biskajës dhe 80% e Mesdheut Perëndimor kanë përjetuar gjatë këtij viti kushte të valëve të të nxehtit detar. Në një klimë pa ndikimin e ngrohjes globale, kjo përqindje do të ishte rreth 40%.

Shkencëtarët theksojnë se rekordet e temperaturave të deteve nuk janë vetëm një shenjë e përshpejtimit të ndryshimeve klimatike, por përbëjnë gjithnjë e më shumë një rrezik për ekosistemet detare dhe komunitetet që varen ekonomikisht dhe ushqimore nga deti.