Komisioni Evropian ka paralajmëruar se zhvillimet e fundit politike në Serbi mund të ndikojnë drejtpërdrejt në procesin e negociatave për anëtarësimin e vendit në Bashkimin Evropian. Në qendër të reagimit të Brukselit janë nderimet shtetërore dhe ushtarake që, sipas raportimeve, iu bënë Ratko Mlladiçit në Beograd.

Zëdhënësi i Komisionit Evropian për zgjerimin, Guillaume Mercier, deklaroi se ngjarjet e fundit në Serbi duhet të merren në konsideratë nga shtetet anëtare gjatë diskutimeve për të ardhmen e procesit negociues.

Vëmendja është përqendruar veçanërisht te hapja e Grupit 3 të negociatave, një hap që shihej si mundësi për të rikthyer ritmin në procesin e integrimit evropian të Serbisë.

Sipas qëndrimit të përcjellë nga Komisioni Evropian, vendimet që lidhen me avancimin e negociatave nuk mund të shkëputen nga zhvillimet politike brenda vendit kandidat dhe nga respektimi i parimeve dhe vlerave mbi të cilat mbështetet Bashkimi Evropian.

Reagime të forta kanë ardhur edhe nga drejtuesit më të lartë të institucioneve evropiane. Presidentja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen, dhe presidenti i Këshillit Evropian, Antonio Costa, i kanë cilësuar si “tronditëse” skenat nga varrimi i Mlladiçit.

Kritikat e tyre lidhen veçanërisht me praninë e zyrtarëve të lartë serbë dhe mbështetjen zyrtare që, sipas tyre, iu dha ceremonisë. Për drejtuesit evropianë, një sjellje e tillë ngre pikëpyetje serioze për raportin e Serbisë me të kaluarën dhe përputhjen e saj me vlerat evropiane.

Brukseli ka theksuar se përballja me trashëgiminë e luftërave në ish-Jugosllavi mbetet një çështje e rëndësishme për rajonin. Sipas zyrtarëve evropianë, mënyra se si trajtohen figurat dhe ngjarjet e lidhura me këtë periudhë ka rëndësi edhe në kuadër të procesit të integrimit.

Paralajmërimi vjen në një moment kur negociatat e Serbisë me Bashkimin Evropian prej vitesh nuk kanë shënuar përparim të konsiderueshëm në hapjen e kapitujve të rinj.

Serbia nuk ka hapur kapituj të rinj negociatash që prej dhjetorit të vitit 2021. Për këtë arsye, një vendim pozitiv për Grupin 3 konsiderohej si një mundësi për të zhbllokuar procesin dhe për t'i dhënë një impuls të ri rrugës së Beogradit drejt BE-së.

Zhvillimet e fundit, megjithatë, mund ta komplikojnë më tej këtë perspektivë. Deklaratat nga Komisioni Evropian tregojnë se shtetet anëtare pritet të marrin parasysh jo vetëm kriteret teknike, por edhe zhvillimet politike dhe qëndrimin e autoriteteve serbe ndaj çështjeve që lidhen me të kaluarën e luftërave.

Procesi i anëtarësimit kërkon miratimin dhe mbështetjen e vendeve anëtare për avancimin në faza të ndryshme të negociatave. Çdo rezervë politike nga kryeqytetet evropiane mund të ndikojë në ritmin me të cilin Serbia ecën drejt integrimit.

Në këtë kontekst, diskutimi për Grupin 3 merr një rëndësi të veçantë. Hapja e tij pritej të shërbente si sinjal për rifillimin e progresit, ndërsa tani zhvillimet e fundit mund të çojnë në një rishikim të qëndrimit të vendeve të BE-së.

Për Serbinë, paralajmërimi nga Brukseli shton presionin në një periudhë kur rruga e saj evropiane vazhdon të jetë e ngadalësuar. Qëndrimet që do të mbajnë shtetet anëtare ndaj hapjes së Grupit 3 do të tregojnë nëse procesi mund të rifitojë ritëm apo nëse negociatat do të mbeten të bllokuara.

Debati i fundit tregon gjithashtu se integrimi evropian nuk lidhet vetëm me përmbushjen e kritereve teknike dhe ekonomike, por edhe me respektimin e parimeve politike, demokratike dhe historike që Bashkimi Evropian i konsideron thelbësore për vendet që synojnë anëtarësimin.

Vendimi për fazën e ardhshme të negociatave pritet të jetë kështu një test i rëndësishëm për marrëdhëniet mes Beogradit dhe Brukselit, ndërsa zhvillimet e fundit kanë shtuar pasigurinë mbi perspektivën e avancimit të Serbisë në rrugën drejt Bashkimit Evropian.