Riali iranian ka pësuar një tjetër rënie të fortë, duke e shtyrë kursin në nivele rekord në tregun paralel. Në rrjete sociale po qarkullojnë postime që e paraqesin monedhën “si të vlejë zero”, por realiteti është më i ndërlikuar: riali nuk zhduket, thjesht dobësohet aq shumë sa vlera e tij bëhet pothuajse e papërfillshme në këmbime ndërkombëtare.

Prej muajsh, presionet ekonomike, inflacioni i lartë dhe pasiguria kanë shtuar kërkesën për valutë të huaj, ndërsa oferta në tregun e lirë mbetet e kufizuar. Si pasojë, kursi i këmbimit në tregun paralel (tregu i zi) raportohet të ketë shkuar rreth 1.4–1.5 milion riale për 1 dollar, një sinjal i qartë se besimi te monedha vendase po tkurret.

Çfarë do të thotë “monedha u rrëzua”?
Kur thuhet se “riali u rrëzua”, nuk do të thotë që nuk ekziston më. Do të thotë që për të blerë të njëjtën sasi dollari/euroje duhen shumë më tepër riale, pra fuqia blerëse e qytetarëve bie dhe importet bëhen më të shtrenjta.

Pse shfaqet shpesh “0.00” në disa tabela online?
Në disa faqe ose grafika virale, vlera mund të shfaqet “0.00” për shkak të rrumbullakimit (rounding) kur shifra është shumë e vogël. Praktikisht, 1 rial është aq pak sa nuk shfaqet me 2 ose 4 shifra pas presjes, por nuk është matematikisht “zero”.

Çfarë e shtyn rënien?

• Inflacion i lartë dhe rritje e çmimeve të produkteve bazë.
• Presion nga sanksionet dhe vështirësi në qarkullimin e valutës.
• Pasiguri ekonomike dhe rritje e kërkesës për dollar/euro si “strehë”.
• Diferenca mes kursit zyrtar dhe atij paralel, që e bën tregun më të paqëndrueshëm.

Efekti në jetën e përditshme
Kur monedha dobësohet kaq fort, ndikimi ndjehet te çdo gjë: ushqimet, karburanti, ilaçet, qiratë dhe shërbimet. Bizneset rrisin çmimet për të mbuluar koston e importeve, ndërsa pagat e qytetarëve mbeten mbrapa.

Përfundim
Lajmet virale shpesh e thjeshtojnë situatën me “u bë zero”, por ajo që po ndodh realisht është një devalvim i rëndë që e bën rilinë e rialit gjithnjë e më të dobët në tregun ndërkombëtar dhe në jetën e përditshme të qytetarëve.

Shënim: Kurset e këmbimit ndryshojnë vazhdimisht dhe mund të variojnë mes burimeve (kurs zyrtar, bankar dhe treg paralel).

LEXO TE NGJASHME